Een warming-up duurt gemiddeld 8 tot 15 minuten, afhankelijk van het soort sport en de intensiteit die erop volgt. Je bouwt 'm op uit drie lagen: algemeen activeren (hartslag omhoog, bloed naar de spieren), dynamisch bewegen gericht op de gewrichten die je gaat belasten, en sportspecifieke bewegingen die lijken op wat er zo meteen gebeurt. Sla je een van die drie over, dan is je warming-up eigenlijk niet compleet.
Ik zie bij veel teams en groepen nog steeds dezelfde twee uitersten: of er wordt helemaal niks gedaan ('we beginnen gewoon rustig'), of er wordt tien minuten lang passief staan rekken. Beide werken niet goed voor blessurepreventie. Tijd om dat recht te zetten.
Waarom de duur ertoe doet
Te kort warmlopen betekent dat je spieren, pezen en gewrichten niet op temperatuur zijn als de intensiteit omhoog gaat. Juist in die eerste minuten van een training of wedstrijd gebeuren veel blessures, denk aan een hamstring die net niet klaar is voor een sprint. Te lang warmlopen kost dan weer energie die je straks nodig hebt. 8 tot 15 minuten is voor de meeste sporten een goed uitgangspunt. Bij korte, explosieve sporten zoals sprinten of krachttraining met zware gewichten mag het richting de 15 minuten, bij duursporten kun je met 8 tot 10 minuten toe.
De drie onderdelen die erin horen
Een warming-up die werkt, bouwt zich op. Dit is de volgorde die ik zelf altijd aanhoud:
- Algemeen activeren (2-4 minuten): rustig joggen, fietsen op de hometrainer, touwtjespringen. Doel: hartslag en lichaamstemperatuur omhoog.
- Dynamisch bewegen (3-5 minuten): beenzwaaien, heupcirkels, lunges met rotatie, schouderzwaaien. Geen stilstaand rekken, maar bewegend mobiliseren.
- Sportspecifiek (3-6 minuten): oefeningen die lijken op de beweging die je zo gaat maken. Bij hardlopen: korte versnellingen. Bij krachttraining: de eerste sets met licht gewicht. Bij een balsport: passen en korte sprintjes.
Deze opbouw geldt voor jeugd en volwassenen, voor beginners en voor gevorderde sporters. Alleen de intensiteit en duur per onderdeel verschilt.
Wat je beter kunt laten
Statisch rekken, waarbij je een spier dertig seconden lang vasthoudt in een rek, hoort niet thuis in de warming-up. Onderzoek laat zien dat het je kracht en explosiviteit tijdelijk kan verminderen, precies wat je niet wilt vlak voor een inspanning. Bewaar dat soort rekken voor de cooling-down of een apart mobiliteitsmoment. Vermijd ook een warming-up die los staat van de training die erop volgt: opwarmen voor een partijtje voetbal vraagt om andere bewegingen dan opwarmen voor een duurloop.
Warming-up bij een korte of lange training
Bij een korte, intensieve sessie van 30 tot 45 minuten mag de warming-up relatief lang zijn ten opzichte van de totale tijd, zeker 10 tot 15 minuten. Bij een training van anderhalf uur of langer volstaat vaak 8 tot 10 minuten, omdat je daarna nog rustig kunt opbouwen in intensiteit. Train je in de kou of vroeg in de ochtend, reken dan een paar minuten extra, je lichaam heeft dan simpelweg langer nodig om op temperatuur te komen.
Dit geldt trouwens niet alleen voor trainers en sporters die een wedstrijd voorbereiden. Ook als je sport in de aanloop naar een operatie, is een zorgvuldige warming-up onderdeel van verstandig trainen: je lichaam moet net zo goed de kans krijgen om geleidelijk op te bouwen, al past de intensiteit zich dan aan je situatie aan.
Een voorbeeld van 10 minuten
Zo ziet een warming-up van 10 minuten er in de praktijk uit, bijvoorbeeld voor een groepsles of teamtraining:
1. 2 minuten rustig joggen of hinkelen
2. 1 minuut heupcirkels en beenzwaaien, voor en achter
3. 1 minuut lunges met rotatie van de romp
4. 2 minuten schouder- en armcirkels, gecombineerd met lichte sprongen
5. 3 minuten sportspecifieke bewegingen, zoals korte sprintjes, passoefeningen of de eerste lichte sets van de krachtoefening die volgt
6. 1 minuut rustig uitlopen naar de startpositie van de training
Pas de volgorde en inhoud gerust aan op de sport en de leeftijdsgroep. Bij jonge kinderen mag je er best een speels tikspel tussendoor gooien, zolang de drie basisonderdelen erin blijven zitten.
Veelgestelde vragen
Moet ik bij elke training opnieuw warmlopen, ook als ik net een rustdag heb gehad?
Ja, warming-up is niet iets wat je overslaat omdat je uitgerust bent. Je spieren en gewrichten hebben bij elke training opnieuw tijd nodig om op temperatuur te komen, ongeacht hoe fit je je voelt.
Is rekken voor het sporten dan helemaal verboden?
Niet verboden, maar statisch rekken (lang vasthouden) kun je beter bewaren voor na de training. Dynamisch bewegen, zoals beenzwaaien, hoort wel in de warming-up thuis.
Moet een warming-up voor kinderen er anders uitzien dan voor volwassenen?
De opbouw blijft hetzelfde: activeren, dynamisch bewegen, sportspecifiek. Bij kinderen mag je het speelser maken met tikspelletjes of kleine wedstrijdjes, zolang de intensiteit geleidelijk opbouwt.
Hoe weet ik of mijn warming-up lang genoeg is geweest?
Een goede vuistregel: je voelt je iets warmer, je ademhaling is wat sneller, maar je bent niet buiten adem. Lichte transpiratie is een prima signaal dat je lichaam klaar is voor de training.
Verandert de warming-up als ik herstel van een blessure of operatie?
Ja, dan is extra opbouwtijd en lagere intensiteit verstandig, en overleg je het liefst met een trainer of behandelaar wat voor jouw situatie passend is.

Recente reacties